Ubuntu en VirtualBox – Het vergroten van de virtuele disk

Als een partitie op een virtuele disk in Oracle VirtualBox (voorheen Sun VirtualBox) vol is dan denk je dat je een probleem hebt en dat je een nieuwe grotere VirtualBox image moet gaan maken. Tot VirtualBox 4.0 was dit zo, maar nu kan je onder VirtualBox (vanaf versie 4.0) de logische grootte van de virtuele schijf vergroten, zelfs met data. Dit geldt alleen voor VDI en VHD (Microsoft Virtual Hard Disk formaat voor Microsoft Virtual PC) EN als je bij het creëren van de image de virtuele disk als een ‘dynamisch uit te breiden opslag’ hebt aangemaakt.

Vereisten

• VirtualBox 4.0.
• Een VirtualBox virtuele machine met:
• een dynamische uitbreidbare virtuele schijf. Dit is cruciaal. Een virtuele schijf met een vaste omvang kan je niet uitbreiden.
• VDI of VHD virtueel image.
• Ubuntu Desktop CD. Als je geen Desktop CD bij de hand hebt, dan kan je deze nu het beste downloaden van Ubuntu download.

Voorzorgsmaatregel

We gaan eerst voorzorgsmaatregelen treffen omdat we verderop in een virtuele machine partities gaan wijzigen en dat is niet zonder risico’s.
Doe dit ook daadwerkelijk. Corrupt is corrupt en is niet meer te fixen.

Back-up

Maak een back-up van de virtuele machine. De locatie van de VM is:

• aangemaakt onder VirtualBox 3 en ouder: /home/[gebruikersnaam]/.VirtualBox/HardDisks
• aangemaakt onder VirtualBox 4: /home/[gebruikersnaam]/VirtualBox VMs

Mocht er iets fout gaan, dan kan je de back-up alsnog terugzetten. Ga hiervoor in de VirtualBox naar het menu Bestand –> ‘Appliance exporteren…’.

OVF export

Je kan ook de virtuele machine ook exporteren in een OVF formaat (Open Virtualization Format), zodat je deze later kan importeren als er iets fout gaat. Bij het exporteren kan je het beste beide opties aanzetten (‘Schrijf weg in OVF’ en ‘Schrijf manifestbestand’) en de ova-extensie kiezen. Dit is het archiefformaat van OVF. Alles staat dan in één bestand. Is wel zo gemakkelijk.
Een OVF export gebruikt gemiddeld 50% van de grootte van de virtuele machine.

VirtualBox’s virtuele schijf vergroten

Eerst gaan we virtuele schijf van VirtualBox vergroten. Dit doen we als volgt:

1. Ga naar Toepassingen –> Systeemgereedschap –> ‘Oracle VM VirtualBox’.
2. Stop de VirtualBox virtuele machine, als deze hebt draaien, waarvan je de virtuele hardeschijfruimte wilt vergroten.
3. Klik in het ‘Oracle VM VirtualBox Manager’ op de virtuele machine die je wilt wijzigen en klik vervolgens op Instellingen in de werkbalk.
4. Ga in het Instellingen venster naar Opslag en kies onder IDE controller of SATA controller de hardeschijf.
   Bij ‘Locatie:’ vind je de naam en pad van de virtuele schijf. Deze locatie hebben we verderop nodig. Schrijf deze helemaal exact op. Verder zie je daar de virtuele grootte. Ook deze hebben we nodig.
5. Sluit de ‘Oracle VM VirtualBox Manager’.
6. Ga naar Toepassingen –> Hulpmiddelen –> Terminalvenster.
7. Voer in het terminalvenster het volgende commando uit:
   VBoxManage modifyhd [naam VDI of VHD] --resize [nieuwe grootte in MB]
   Vervang [naam VDI of VHD] door de naam die je bij stap 4 hebt opgeschreven en vervang eventuele spaties door een backslash+spatie (\ ). De nieuwe grootte moet natuurlijk groter zijn dan de virtuele grootte die je hebt opgeschreven bij stap 4. Deze grootte is altijd een veelvoud van 1024 (is 1 MB). Dus als je van 8GB naar 10GB wilt gaan, dan is de grootte die je moet opgeven 10240 (10 x 1024).
   Voor dit artikel heb ik voor een virtuele machine genaamd TEST, die ik speciaal voor dit artikel gemaakt heb, het volgende gebruikt om de 8 GB virtuele schijf te vergroten naar 10 GB:
   VBoxManage modifyhd /home/leo/VirtualBox\ VMs/Ubuntu\ 10.10\ TEST/Ubuntu\ 10.10\ TEST.vdi --resize 10240
8. Sluit het terminalvenster.

Partities in de virtuele machine verplaatsen of vergroten

Nu we de virtuele schijf van de virtuele machine vergroot hebben, kunnen we de partities op deze schijf gaan vergroten. We moeten dan in de virtuele machine zijn, maar deze mag niet actief zijn.  Actieve partities kan je niet wijzigen. Wat we nu gaan doen is de virtuele machine herstarten met een Ubuntu Desktop CD (Live CD).

1. Ga naar Toepassingen –> Systeemgereedschap –> ‘Oracle VM VirtualBox’.
2. Klik in het ‘Oracle VM VirtualBox Manager’ op de virtuele machine die je wilt wijzigen en klik vervolgens op Instellingen in de werkbalk.
3. Ga in het Instellingen venster naar Opslag en kies onder IDE controller het CD/DVD station (er staat Leeg achter).
4. Klik in het rechter subvenster achter ‘CD/DVD station:’ op het CD-icoontje en kies vervolgens ‘Kies een virtueel CD/DVD bestand…’. Een nieuw ‘Kies een virtueel CD/DVD bestand’ venster wordt geopend.
5. Ga in het ‘Kies een virtueel CD/DVD bestand’ venster naar de plaats waar je de Ubuntu Desktop CD (een iso-bestand) hebt opgeslagen en kies deze.
6. Sluit het Instellingen venster.
7. Start de virtuele machine.

Als alles goed gaat wordt de virtuele machine gestart met de Ubuntu Desktop CD. Let er op dat je de CD wilt uitproberen en niet installeren. Anders overschrijf je alle data en dat wil je niet. Zodra de virtuele machine gestart is en nadat je gezegd hebt dat je de CD of Ubuntu wilt uitproberen, verschijnt de live situatie van de Ubuntu desktop. Ga in het GNOME menu naar System –> Administration –> GParted. In GParted gaan we de partities bewerken.

Voordat we verder gaan eerste even een uitleg van wat we gaan doen. Hieronder zie je een grafische voorstelling van een mogelijke indeling van een schijf in partities. Een partitie kan je alleen vergroten als direct aansluitend (dus ervoor of erachter) een ongebruikt gedeelte van de virtuele schijf aanwezig is. In onderstaand voorbeeld kan je direct de data-partitie vergroten, omdat daar rechts aansluitend een ongebruikt gedeelte van de virtuele schijf aanwezig is. Voor het vergroten van de root-partitie moeten we eerst de data-partitie naar rechts verplaatsen en daarna de swap-partitie. Dit is aangeven met de rode pijlen.

Uitlegvoorbeeld

Voor zover de uitleg, nu gaan we echt beginnen. In onderstaand GParted screenshot zie je de partities in een bestaande opstelling:

• /dev/sda1: De root-partitie (3,72 GB). De partitie waarop de Ubuntu software is geïnstalleerd.
• /dev/sda2: De swap-partitie (wisselgeheugen; 246 MB).
• /dev/sda3: De home-partitie (4,03 GB). De partitie waarin je je eigen data bewaard.
• unallocated: Dit is de vrije ruimte (2 GB).

Oorspronkelijke grootte: 8 GB -Root partitie: 3,7 GB

 

GParted screenshot -2 GB toegevoegd via VBoxManage

Je ziet in het GParted screenshot ook een ongebruikte schijfruimte van 1 MB voor de root-partitie. Zulke kleine ongebruikte ruimte gebruiken we niet. Deze staan er vaak om een daarna volgende partitie op een nieuwe cilinder te laten beginnen.

Soms staan de partities in een andere volgorde, maar de handelingen om een partitie te verplaatsen c.q. te vergroten zijn altijd dezelfde. Het scenario wat ik gekozen heb is dat we de root-partitie gaan vergroten.

We gaan uit van het voorbeeld in het GParted screenshot.

Stap 1: verplaatsen van de swap-partitie

Rechts van de swap-partitie zit ongebruikte schijfruimte. Dus kunnen we de swap-partitie naar rechts gaan schuiven.

Voordat we de swap-partitie gaan verplaatsen moet we deze eerst uitzetten.

1. Klik in GParted op de swap partitie. In kolom ‘File system’ staat linux-swap.
2. Ga naar het menu Partition en kies Swapoff.

Vervolgens kunnen we de swap-partitie verplaatsen.

1. Ga naar het menu Partition en kies Resize/Move.
2. Noteer nu gelijk de grootte die je achter ‘New size (MiB):’ ziet staan. Dit is nu nog de huidige grootte.
3. Verschuif de swap-partitie door de ‘Free space preceding (MiB):’ te verhogen totdat de ‘Free space following (MiB):’ op nul staat.
   Let er op dat de swap-partitie nog steeds dezelfde grootte heeft als in stap 2. Zo niet, corrigeer dit dan.
4. Laat de optie ‘Round to cylinders’ aangevinkt.
5. Klik op de Resize/Move button.
6. Ga naar het menu Edit –> ‘Apply All Operations’. Het verplaatsen gaat vrij snel omdat een swap-partitie vrij klein is.
   Controleer in het ‘Applying pending operations’ venster dat er geen waarschuwingen en/of foutmeldingen staan. Is dit wel het geval, dan kan je het beste de back-up terugzetten en opnieuw proberen. Natuurlijk nadat je weet wat de meldingen inhouden.

Het kan zijn dat er een paar MB voor en/of achter de nieuwe partitie overblijven. Dit is niet erg.

Nu kunnen we de swap-partitie weer aanzetten, door naar het menu Partition te gaan en Swapon te kiezen.

Stap 2: verplaatsen van de home partitie (/home)

Tussen de home-partitie en de swap partitie zit nu een ongebruikte ruimte. Wat we gaan doen is de home-partitie (ook) naar rechts schuiven, zodat de ongebruikte ruimte rechts van de root-partitie komt. Daar waar we deze ongebruikte ruimte nodig hebben.

1. Klik in GParted op de home-partitie.
2. Ga naar het menu Partition en kies Resize/Move.
3. Noteer nu gelijk de grootte die je achter ‘New size (MiB):’ ziet staan. Dit is nu nog de huidige grootte.
4. Verschuif de home-partitie door de ‘Free space preceding (MiB):’ te verhogen totdat de ‘Free space following (MiB):’ op nul staat.
   Let er op dat de home-partitie nog steeds dezelfde grootte heeft als in stap 2. Zo niet, corrigeer dit dan.
5. Laat de optie ‘Round to cylinders’ aangevinkt.
6. Ga naar het menu Edit –> ‘Apply All Operations’. Afhankelijk van de grootte van deze partitie kan dit een performance intensief en een tijdrovend proces zijn.
   Controleer in het ‘Applying pending operations’ venster geen waarschuwingen en/of foutmeldingen staan. Is dit wel het geval, dan kan je het beste de back-up terugzetten en opnieuw proberen. Natuurlijk nadat je weet wat de meldingen inhouden.

Het kan zijn dat er een paar MB overblijven voor en/of achter de nieuwe partitie. Dit is niet erg.

Stap 3: vergroten van de root-partitie (/)

Tussen de root-partitie en swap-partitie is nu ongebruikte ruimte beschikbaar gekomen, zodat we de root-partitie kunnen vergroten.

1. Klik in GParted op de root-partitie.
2. Ga naar het menu Partition en kies Resize/Move.
3. Noteer nu gelijk de grootte die je achter ‘New size (MiB):’ ziet staan. Dit is nu nog de huidige grootte.
4. Vergroot  de root-partitie door de ‘New size (MiB):’ te verhogen totdat ‘Free space following (MiB):’ op nu staat.
5. Laat de optie ‘Round to cylinders’ aangevinkt.
6. Ga naar het menu Edit –> ‘Apply All Operations’. Het vergroten gaat vrij snel, omdat alleen lege ruimte aan de partitie hoeft worden toegevoegd.

Ook nu kunnen er weer een paar MB overblijven voor en/of achter de nieuwe partitie. Dit is niet erg.

Nu de partities gewijzigd zijn, kan je het GParted venster sluiten en de virtuele machine uitzetten.
Vergeet niet de Ubuntu Desktop CD te ontkoppelen van de virtuele machine.

1. Ga hiervoor naar Toepassingen –> Systeemgereedschap –> ‘Oracle VM VirtualBox’.
2. Klik in het ‘Oracle VM VirtualBox Manager’ op de virtuele machine die je net gewijzigd hebt en klik vervolgens op Instellingen in de werkbalk.
3. Ga in het Instellingen venster naar Opslag en kies onder IDE controller het CD/DVD station.
4. Klik in het rechter subvenster achter ‘CD/DVD station:’ op het CD-icoontje en kies vervolgens ‘Verwijder schijf van het virtuele station’.
5. Sluit het Instellingen venster.

Je kan nu de virtuele machine weer normaal starten.

Nieuwe grootte 10 GB - Root partitie 5,6 GB

Troubleshooting

Extended partities

De ongebruikte schijfruimte kan in een extended partitie zitten. In de kolom ‘File System’ staat dan extended. Je kan de extended partitie verkleinen naar de grootte van de partitie(s), niet zijnde de ongebruikte ruimte, die er in zit(ten). De ongebruikte ruimte komt na het doorvoeren van deze verkleining buiten de extended partitie te liggen.

Indien een te wijzigen partitie in een extended partitie zit, dan ook hier moet je de extended partitie gebruiken om de partitie te verplaatsen of te vergroten.