Ubuntu: een goed alternatief voor Windows, maar…

(Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2008)
In mijn artikel Waarom Ubuntu? heb ik uitgelegd dat Ubuntu functioneel gelijk is aan Microsoft Windows. Alle functionaliteit van Windows kan teruggevonden worden in het Ubuntu besturingssysteem en in verschillende Ubuntu programma’s. Sterker nog, een Windows programma heeft meerdere equivalente Ubuntu programma’s.
Ondanks dat Ubuntu dezelfde functionaliteit biedt en een alternatief is voor Windows, is Ubuntu geen kloon van Windows. Pfff, het hoge woord is er uit.

Voordat ik verder ga, wil ik wel benadrukken dat ik alleen Ubuntu bespreek en niet alle andere Linux (Ubuntu is een Linux besturingssysteem) distributies die op hun beurt weer enigszins anders werken. Verder wil ik benadrukken dat ik überhaupt niet anti-Microsoft ben. Laten we niet vergeten dat we mede dankzij de samenwerking tussen IBM en Microsoft in het begin van de tachtiger jaren PC’s hebben, waar we ook andere besturingssystemen op kunnen draaien dan alleen Windows. Daarnaast heeft Microsoft veel standaarden gemaakt, die we dagelijks (vaak onbewust) gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan ODBC (Open Database Connectivity), Samba en CDF (Channel Definition Format).

Waarom is Ubuntu geen Windows kloon? Om de volgende redenen:

Redenen die als nadelen beschouwd kunnen worden:

• De voornaamste reden is dat Ubuntu altijd vergeleken wordt met Windows.
  De meeste mensen gebruiken Windows en daardoor is Windows een soort referentiepunt geworden. Doordat de meeste mensen al heel lang Windows gebruiken zijn ze er aan gewend, weten ze hoe alles werkt en waar welke functionaliteit zit. Maar geef Windows eens aan je oma of opa, schoonvader of schoonmoeder die nog nooit Windows gebruikt hebben. Wat vragen ze je dan? Hoe moet dit? Waar zit dat? Ze voelen zich zoals jij je voelt wanneer je Ubuntu gaat gebruiken. Het is nieuw, onbekend en niet vertrouwd. Je moet het leren kennen en begrijpen. Dat valt de meeste zwaar. Daarom geven de meesten te snel op en gaan terug naar het vertrouwde. Ondanks dat Ubuntu voor hun misschien wel eens beter kan zijn. Het liefste zou men een gratis kloon van Windows willen hebben. Een kloon dat ook dezelfde ‘eigenaardigheden’ heeft, waaraan men inmiddels gewend is.
• Mensen willen Windows software gebruiken onder Ubuntu.
  Omdat mensen Windows programma’s kennen, willen ze deze ook graag onder Ubuntu gebruiken. Ze realiseren zich niet dat veel Windows programma’s specifieke Windows programmeer interfaces (zgn. API; Application Programming Interface) gebruiken en deze werken niet in Ubuntu. Ze proberen deze programma’s onder Wine (een programma wat de Windows API’s vertaalt naar Linux API’s) te installeren. Dit gaat niet altijd zonder horten en stoten. Ondanks dat Wine een geweldig initiatief is, zou men eigenlijk op zoek moeten gaan naar alternatieve programma’s en die zijn er genoeg. Uitzonderingen zijn games. In de nabije toekomst komt hier verandering in. Valve brengt zijn Source games naar Linux. Spellen zoals: Counter-Strike: Source, Half-Life 2, Day of Defeat: Source, Portal, Team Fortress 2. Id Software is bezig met Doom 4. Steeds meer bedrijven gaan software maken voor Linux. Steeds meer leveranciers van software gaan programma’s en drivers voor Linux uitbrengen, omdat ze zich realiseren dat dit een groeiende markt is. Ze willen in de concurrentiestrijd niet buiten de boot vallen. Kijk maar naar Brother printers. Deze waren nooit te installeren onder Linux. Nu brengt Brother hun drivers ook uit voor Linux, zodat hun printers ook in Linux (en dus Ubuntu) gebruikt kunnen worden. Hetzelfde geldt voor ATI. Ook zij zijn hun drivers aan het herschrijven voor Linux. Er komt steeds meer (open source) software voor Linux beschikbaar.
• De programma’s heten anders.
  De functionaliteit van alle standaard geïnstalleerde programma’s in Ubuntu zijn te herkennen aan hun naam. Dit geldt echter niet altijd voor additioneel te installeren programma’s. Gelukkig biedt het installatieprogramma hier uitkomst. Het installatieprogramma geeft standaard een beschrijving van het te installeren programma. Als je nieuw bent in Ubuntu, ga je waarschijnlijk op internet zoeken naar programma’s. Dat doe je onder Windows immers ook, maar Ubuntu heeft een repository. De repository is een softwarebibliotheek, geplaatst op een server bij Canonical (het bedrijf achter Ubuntu), waar meer dan 21.000 programma’s op staan die automatisch te installeren zijn. Dit door in het installatieprogramma het te installeren programma eenvoudig te markeren voor installatie. Ondanks dat dit veel gemakkelijker is dan het installeren van programma’s in Windows, moet je weten dat het op deze manier moet.
• Licentierestricties.
  Ubuntu mag geen programma’s en codecs (co- en decodeer programma’s) mee-installeren waarvoor licentierestricties bestaan. MP3 codec, LAME codec, Windows media formaten en DVD playback bijvoorbeeld. Deze moeten door jezelf additioneel geïnstalleerd worden. Dit is echter niet in alle landen toegestaan. Probleem is dat wanneer je nieuw bent in Ubuntu, je geen flauw idee hebt waar je moet beginnen.
• Ondanks dat een heleboel via een grafische interface kan, zoals bij Windows, moet je soms terugvallen naar de commandoregel (command line).
  Het zijn commando’s die je op een regel moet invoeren om Ubuntu iets te laten doen wat je wilt. Ubuntu heeft voor de gemiddelde gebruiker overal vensters voor. Je hebt de commandoregel normaal gesproken niet nodig. Heb je een probleem met Ubuntu, dan kan je terecht bij verschillende forums of blogs. Blogs zoals de mijne. Deze geven goede uitleg hoe je een probleem moet oplossen, maar omdat op deze forums mensen zitten, die Linux al lang en goed beheersen, gebruiken ze vaak de commandoregel om het probleem op te lossen. In het uitleggen van de oplossing voor een probleem is het beschrijven van een commando sneller, dan het beschrijven van hoe te navigeren door een grafisch programma. Voor nieuwe gebruikers zijn commandoregels niet te doorgronden. Vergelijk dit maar met een beschrijving die je vraagt om de Windows registry te bewerken. Dit is waarom ik, daar waar mogelijk, altijd op mijn blog probeer een grafische interface te gebruiken in mijn beschrijvingen.

Redenen die als voordelen beschouwd kunnen worden:

• Het is een besturingssysteem met een totaal andere architectuur dan Windows:
  • Security: Een normale gebruiker heeft bijvoorbeeld geen administratorrechten en kan dus geen systeemwijzigingen maken. Dit in tegenstelling tot Windows waar normale gebruikers wel administratorrechten kunnen hebben. Dit vinden sommige mensen dan een nadeel, maar Ubuntu is hierdoor veel veiliger dan Windows. Heeft een gebruiker, indringer of programma geen administratorrechten, dan kan niets geïnstalleerd worden, zelfs geen virussen. Ook kan dan niets aangepast worden. Bij systeemwijzigingen moet je denken aan het veranderen van de systeemconfiguratie, het installeren van programma’s, het wijzigen van rechten, e.d. Het wijzigen van een je eigen documenten is natuurlijk wel toegestaan.
  • Stabiliteit: Ubuntu (en Linux in het algemeen) is veel stabieler dan Windows. Mocht een programma crashen, dan crashed alleen dat programma en niet de hele computer.
  • Performance: Ubuntu is sneller dan Windows (althans tot en met Windows Vista). Ubuntu start (boot) in 30 seconden. Het gebruikt minder geheugen en processortijd (CPU tijd) om programma’s uit te voeren.

  Dit zijn ook gelijk de redenen waarom 90% van alle webservers Linux draaien en geen Windows.

• Ubuntu draait zelfs op oudere computers.
  Windows Vista heeft 20 Gb vrije ruimte nodig op de harde schijf en is op computers met een 1 Ghz CPU en 512 Mb geheugen nauwelijks vooruit te branden. Bij Ubuntu is dat anders. Ubuntu blaast weer leven in computers met oudere hardware en minder geheugen. Zowel de desktop als de server versie zijn uitermate geschikt voor oudere computers. Een printerserver, een router/firewall en een dataserver zijn bijvoorbeeld geschikte systemen voor Ubuntu. Minimaal hebben deze systemen 128 Mb geheugen, een 486 CPU, een ethernet netwerkkaart en een harde schijf van 10 Gb nodig. Xubuntu is een Ubuntu distributievariant, die geschikt voor langzame laptops.
• Ubuntu heeft een community dat alles test voordat het gereleased wordt.
  De Ubuntu community is zeer groot en groeiende. Omdat deze community zo groot is, wordt er op grotere schaal getest dan in commerciele bedrijven, die maar een beperkt aantal testers hebben. Heeft Ubuntu toch nog een bug, dan wordt deze door de community zo snel mogelijk opgelost. Ubuntu kent dagelijkse updates.
• Programma’s zijn niet geïntegreerd in de kernel van Ubuntu.
  Bij Windows is Internet Explorer en Windows Media Player geïntegreerd in Windows. Bij Windows Vista heb je tegenwoordig ook de N versies, waarin Windows Media Player en verwante technologieën als Windows Movie Maker niet zijn opgenomen.
  Veel Windows programma’s werken met elkaar samen op basis van gesloten standaarden van Microsoft. Andere niet Microsoft programma’s kunnen moeilijk met Windows programma’s werken, mits ze de gesloten standaarden gebruiken. Dit laatste kan alleen toegestaan worden door Microsoft. Ubuntu programma’s werken met elkaar samen op basis van open standaarden en deze zijn beschikbaar voor iedereen.
• Ubuntu is ‘gebruiksklaar’ na installatie.
  Na de installatie zijn alle programma’s die een gemiddelde gebruiker gebruikt gereed voor gebruik. Programma’s zoals de internetbrowser, mail, office, muziek, cd’s branden, fotobeheer, enz.
  Wel moet je nog extra’s installeren wil je de functionaliteit van deze programma’s volledig benutten.

Bovenstaande redenen zijn wellicht nog aan te vullen met andere, maar het geeft wel aan dat Ubuntu anders is dan Windows. Net zoals dat Mac OS X anders is dan Windows. Je moet opnieuw een besturingssysteem leren en leren hoe je met dit nieuwe besturingssysteem moet omgaan. Iemand met een IT achtergrond heeft dit binnen een a twee weken te pakken. Anderen hebben gemiddeld ongeveer vier tot acht weken nodig. Je moet kijken of het de functionaliteit biedt die je nodig hebt. Je moet weten hoe deze te installeren en hoe deze te gebruiken. Het is net het kopen van een auto. Je moet uitzoeken of een auto de opties biedt die je wilt hebben en welke extra opties er allemaal zijn. Als je voor het eerst in een Formule 1 gaat rijden, dan moet je ook leren hoe je hier mee moet rijden.

Al met al: beide besturingssytemen hebben hun voordelen en nadelen. Ben je tevreden met Windows, hou je dan bij Windows. Wil je iets anders, dan is Ubuntu een goed alternatief. Het biedt je de functionaliteit die je zoekt, maar het is anders. Je moet de tijd nemen om het te leren. Als je het eenmaal kent, dan zul je zien dat Ubuntu minstens zo goed is als Windows. Misschien zelfs wel beter voor jou, maar dat mag jezelf ontdekken.

Deel 3: Ubuntu: De eerste acties na installatie